Utrechtse onderzoekers presenteren rapport ‘Geweld tegen gezagsdragers’
Aantal geweldsincidenten tegen gezagsdragers minder, letsel ernstiger
Er is geen toename van het aantal geweldsincidenten tegen gezagsdragers. De ernst van het aantal incidenten lijkt echter wel toe te nemen. Dit stellen onderzoekers van de Universiteit Utrecht in het onderzoeksrapport ‘Geweld tegen gezagsdragers. Preventie en aanpak van geweld tegen politie en politici’. Het onderzoek is uitgevoerd in opdracht van de Utrechtse ‘Regionale Driehoek’, bestaande uit burgemeester, OM en korpschef.
Voor de bestrijding van het geweld tegen gezagsdragers wordt het strafrechtelijke instrumentarium, gevoed door alle mediaberichtgeving, zwaar overvraagd, aldus de Utrechtse onderzoekers. Bestuurders moeten selectiever omgaan met geweldsincidenten: onverwachte en/of excessieve incidenten moeten daarbij urgentie krijgen. Tevens moeten bestuur en recht samen tot een evenwichtiger aanpak komen, stellen de onderzoekers. In de regio Utrecht werkt het Geweldsprotocol goed, maar zijn er wel kwetsbaarheden in de aanpak van incidenten. Het verhalen van (verzuim)schade en de aandacht voor de afhandeling van incidenten kan verbeterd worden.
Aantasting van gezag
De media staan bol van berichten over geweld tegen politiemensen, ambulancepersoneel en andere overheidsdienaars. Dit leidt in de samenleving niet alleen tot een roep om snellere en hardere straffen, ook zijn de verwachtingen ten aanzien van de bestrijding van geweld hoog gespannen. Dit is logisch, de impact van dergelijke geweldsincidenten is immers groot, omdat overheidsdienaren hun werk ten dienste van de samenleving verrichten. In geval van politieagenten en politieke bestuurders is de impact extra groot, omdat geweld tegen hen niet alleen de slachtoffers raakt, maar ook het gezag van de overheid aantast. Daardoor komen instituties die voor orde en veiligheid zorgen, onder druk te staan.
Overspannen bestuurlijke ambities
Het rapport van de Utrechtse onderzoekers richt zich met name op de regio Utrecht. De conclusies zijn echter gemakkelijk te vertalen naar de landelijke aanpak en preventie van geweld. Die algemene aanpak is in een aantal opzichten té krachtig geworden, stellen de onderzoekers. De aanpak van incidenten die, mede door media-aandacht, in reeksen van incidenten worden geplaatst, is een ‘bestuurlijk project’ geworden. Met een veelheid aan maatregelen en projecten wordt op de problematiek gereageerd. Het gevolg is onder meer dat te hoge verwachtingen worden gewekt, en dat het recht wordt overvraagd. Vooral rond de inzet van strafrechtelijke instrumenten (‘sneller en harder straffen’) bestaan overspannen bestuurlijke ambities. De aanpak zou selectiever kunnen, stellen de onderzoekers. Vooral onverwachte en excessieve incidenten zijn problematisch.
Utrechtse aanpak werkt
In Utrecht zijn veel zaken prima geregeld, zo blijkt uit het rapport. Openbaar bestuur, politie en OM hebben aandacht voor de problematiek. Zo is er een ‘geweldsprotocol’ in het leven geroepen, dat de aanpak van incidenten regelt en door alle betrokken partijen wordt nageleefd. Politiemensen worden binnen hun opleiding getraind in het omgaan met geweld. Ook is er voldoende aandacht voor de begeleiding van slachtoffers en wordt communicatie ingezet om (publieke) aandacht voor de problematiek te vragen.
Kwetsbare plekken
De onderzoekers hebben evenwel een aantal kritische noten ten aanzien van de Utrechtse aanpak. Zo wordt er wel aandacht besteed aan de afhandeling van gevolgen van geweldsdelicten voor individuen, maar voor de organisatie (bijvoorbeeld in geval van verzuimschade) schort het een en ander als het gaat om de administratieve afhandeling van de klachten, en ontbreekt het aan langetermijnbegeleiding van slachtoffers. Ook valt er beslist nog wat te verbeteren aan de samenwerking tussen betrokken partijen, in het bijzonder politie, OM en rechterlijke macht. Bestuurders zullen selectiever moeten reageren, en vooral veel nadruk moeten leggen op de aanpak van onverwachte en/of excessieve incidenten. Recht en bestuur moeten bovendien samen tot goede afspraken komen, waarbij ze elkaar vooral aanspreken op de afhandeling van incidenten. Ook wijzen de onderzoekers op de verantwoordelijkheid van maatschappelijke partijen, zoals verzekeraars.
Onderzoeksrapport
Het onderzoek naar geweld tegen gezagsdragers is verricht door een multidisciplinair team van onderzoekers van de Universiteit Utrecht onder aanvoering van prof. Mirko Noordegraaf, hoogleraar Bestuurs- en Organisatiewetenschap. Hij werd daarbij bijgestaan door prof. Francois Kristen, hoogleraar strafrecht en prof. Ivo Giesen, hoogleraar aansprakelijkheidsrecht. Het onderzoek werd uitgevoerd in opdracht van de ‘Regionale Driehoek’ van Utrecht, bestaande uit burgermeester Wolfsen, de hoofdofficier van justitie Westerbeke en de korpschef van de politieregio Heijsman. Het werd gefinancierd door het programma ‘Veilige Publieke Taak’ van het Ministerie van Binnenlandse Zaken.
"Kenny's family is so poor that yesterday, they had to put their cardboard box up for a second mortgage." -- Cartman